humanum domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/old.pinkarmenia.org/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6170
Ամեն տարի հունիսի 27-ը նշվում է որպես ՄԻԱՎ-ի հետազոտության միջազգային օր: Այս օրը նպատակ ունի ևս մեկ անգամ հիշեցնելու ՄԻԱՎ-ի թեստավորման կարևորության մասին: Օրվա նշանաբանն է «Հետազոտվի´ր և վերահսկի´ր առողջությունդ»:
Ի՞նչու է կարևոր ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտությունը: Այն տեղեկություն է տալիս օրգանիզմում ՄԻԱՎ-ի առկայություն վերաբերյալ, որն էլ հայտնաբերվում է լաբորատոր հետազոտության միջոցով: ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդը երկար ժամանակ կարող է չիմանալ իր կարգավիճակի մասին, եթե առողջության հետ կապված խնդիրներ չունենա (այս շրջանը կարող է տևել միջինում 8-10 տարի):
ՄԻԱՎ-ի հետազոտության շնորհիվ հնարավոր է վաղ շրջանում ախտորոշել վարակի առկայությունը, իսկ ժամանակին սկսված բուժումը կարող է երկար ժամանակ պահպանել լավ ինքնազգացողությունն ու ֆիզիկական վիճակը: ՄԻԱՎ կարգավիճակի մասին տեղեկությունը կարևոր է նաև վարակի տարածման կանխարգելման տեսանկյունից:
2012թ. դրությամբ աշխարհում 35,3 մլն մարդ ապրում է ՄԻԱՎ-ով, իսկ ՁԻԱՀ-ից մահացել է մոտ 1,6մլն մարդ. նրանցից 91 հազարը մեր տարածաշրջանում (Արևելյան Եվրոպա և Կետրոնական Ասիա):
1988թ. մինչև 2014թ. մայիսի 31-ը Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցվել է ՄԻԱՎ վարակի 1761 դեպք ՀՀ քաղաքացիների շրջանում, որոնցից 238-ը` 2013թ. ընթացքում, ինչն առավելագույնն է բոլոր նախորդ տարիների համեմատ: ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի իրավիճակի գնահատումը վկայում է, որ հանրապետությունում ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց հաշվարկային թիվը կազմում է 3700 (www.armaids.am):
Հայաստանում ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ հետազոտությունն ու բուժումն անվճար է, այն իրականացվում է ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման հանրապետական կենտրոնում: Հավելյալ տեղեկատվություն կամ կանխարգելիչ միջոցներ ստանալու համար կարող եք դիմել Հանրային տեղեկատվություն և գիտելիքի կարիք ՀԿ կամ ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման հանրապետական կենտրոն: Կան նաև այլ կազմակերպություններ, որոնք աշխատում ենք առավել վտանգի ենթարկվող բնակչության հետ, ինչպես նաև երկու ճանաչված կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Իրական աշխարհ, իրական մարդիկ և Դրական մարդկանց հայկական ցանց ՀԿ-ները տրամադրում են նշանակալի աջակցություն և խնամք ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց:[:]
«ԻԼԳԱ Եվրոպայի 2014 թվականի «Ծիածան Եվրոպա» փաթեթը ցույց է տալիս, որ չնայած ԼԳԲՏԻ անձանց իրավունքներն թեև ձեռք են բերել մեծ տեսանելիություն ողջ Եվրոպայում, իրական օրենսդրական առումով, այնուամենայնիվ քաղաքական և սոցիալական փոփոխությունները զգալիորեն տարբերվում են մի երկրից մյուսը մեծ մասամբ կախված հասարակության կողմից ընդունված լինելու մակարդակից, քաղաքական առաջնորդությունից և քաղաքական կամքից, ինչպես նաև քաղաքացիական հասարակության ուժեղ լինելուց տվյալ երկրում»: - Գաբի Կալեխա, ԻԼԳԱ Եվրոպայի գործադիր խորհրդի համանախագահ:
Ամեն տարի մայիս ամսին ԻԼԳԱ Եվրոպան (լեսբուհի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանս և ինտերսեքս անձանց Եվրոպական տարածաշրջանային ասոցացիա) թողարկում է իր «Ծիածան Եվրոպա» հրապարակումը` նշելու Հոմոֆոբիայի և տրանսֆոբիայի դեմ պայքարի միջազգային օրը:«Ծիածան Եվրոպա» քարտեզը և ցուցիչը միջոց է` ցույց տալու ԼԳԲՏԻ (լեսբուհի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանս և ինտերսեքս) մարդկանց իրավունքների իրավիճակը եվրոպական երկրներում: Այն գնահատում է, թե ինչպիսին է ԼԳԲՏԻ մարդկանց համար կյանքը Եվրոպական յուրաքանչյուր երկրում` ընգրկելով խտրականության, ընտանիքի ճանաչման, ատելության կոչերի ու ատելության հիմքով հանցագործությունների, գենդերային ինքնության ընդունման, հավաքների, միավորումների և արտահայտման ազատության և ապաստանի մասին օրենքները:
«Ծիածան Եվրոպա» քարտեզն արտացոլում է եվրոպական 49 երկրների օրենսդրությունը և քաղաքականությունը, որոնք ունեն անմիջական ազդեցություն ԼԳԲՏԻ անձանց իրավունքների իրացման վրա: Քարտեզը ցույց է տալիս իրավիճակը յուրաքանչյուր երկրում և մատնանշում է միավորը 0-100% սանղակի վրա: Գունային սանդղակը ցույց է տալիս երկրները, որոնք ԼԳԲՏԻ անձանց իրավունքների օրենսդրական լիարժեք հարգանքին հասնելու ճանապարհին են (կանաչ) և որոնք դեռևս հետ են մնում (կարմիր):
Ամենաբարձր արժեքները գրանցվել են Միացյալ Թագավորությունում, Բելգիայում, Իսպանիայում, Նիդերլանդներում, որտեղ ընդհանուր միավորները տատանվում են 70-82%-ի սահմաններում: Եվրոպական 49 երկրներից 34-ում (ներառյալ Եվրոպական Միության անդամ 14 երկրներում) այդ ցուցանիշը 50%-ից ցածր է: Եվրոպական Միության համար ընդհանուր միավորը 32% է:
Հայստանը զբաղեցնում է 47-րդ տեղը, Հայսատանին հաջորդում են Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը, որտեղ ԼԳԲՏԻ անձանց իրավունքների իրավիճակն ամենավատն է: Կովկասում իր բարձր միավորով առանձնանում է Վրաստանը` 26%:[:]
Մշակութային բազմազանությունը մեր ստեղծագործականության խթանիչն է: Ներդրումն այդ ստեղծագործականության մեջ կարող է վերախոխել հասարակությունները: Մեր պատասխանատվությունն է զարգացնել կրթությունը և միջմշակութային ունակությունները երիտասարդների շրջանակում՝ պահպանելով բազմազանությունը աշխարհում և սովորել ապրել միասին այս լեզվական, մշակութային, կրոնական բազմազանության մեջ՝ բերելով փոփոխություն: - ՅՈՒՆԵՍՕ-ի գլխավոր տնօրեն Իրինա Բոկովա
2001 թվականին ՅՈՒՆԵՍՕ-ն ընդունեց համընդհանուր հռչակագիր «Մշակութային բազմազանության համաշխարհային օրվա» մասին, իսկ 2002 թվականի դեկտեմբերին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ճանաչեց մայիսի 21-ը որպես «Մշակութային բազմազանության համաշխարհային օր` հանուն երկխոսության և զարգացման»:
Չնայած հռչակագիրը տարիների աշխատանքի արդյունք էր, այն ընդուվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներից հետո: Այն վերահաստատում էր միջմշակութային երկխոսության անհրաժեշտությունը՝ անջատողականությունը և արմատականությունը կանխելու համար: Օրվա խորհուրդն է օգնել մարդկանց հասկանալ և ընդունել մշակութային բազմազանության և ներդաշնակության կարևորությունը։ Օրվա կապակցությամբ տարբեր միջոցառումներ են կազմակերպվում կառավարությունների, հասարակական կազմակերպությունների կողմից հանրության շրջանում՝ մշակութային բազմազանության և զարգացման մասին հարցերի պատկերացումները ավելացնելու համար:
Շատ կարևոր է խորապես հասկանալ մշակութային բազմազանության արժեքը, սովորել ավելի լավ ապրել միասին, բարձրացնել իրազեկումը միջմշակութային երկխոսության, բազմազանության և ներգրավման կարևորության մասին աշխարհում, կառուցել միջազգային հանրությունն այնպիսի անհատներից, ովքեր իրենց վրա պարտավորություն են ստանձնում աջակցել բազմազանությանը իրական կյանքում և առօրյա գործուղություններում, պայքարել բևեռացման և կարծրատիպերի դեմ՝ տարբեր մշակույթների փոխըմբռնումը և համագործակցությունը բարելավելու համար:
Մշակութային բազմազանությունը բազմաթիվ ենթամշակույթների և տարբեր արժեքային համակարգերի առկայությունն է բազմամշակութային հասարակություններում: Ինչու՞ է բազմազանությունը կարևոր: Աշխարհի կոնֆլիկտների 3/4-ը տեղի են ունենում մշակութային հարթության վրա: Մշակույթների միջև անդունդի կամրջի կառուցումը շատ հրատապ է և անհրաժեշտ է խաղաղության, կայունունթյան և զարգացման համար: ՅՈՒՆԵՍՕ-ի «Մշակութային բազմազանության մասին» համընդհանուր հռչակագիրի առաջին հոդվածն ասում է, որ մշակութային բազմազանությունը ամբողջ մարդկության ժառանգությունն է: Մշակույթն ունի տարբեր դրսևորումներ ժամանակի և տարածության մեջ: Որպես փոխանակման, նորարարության և ստեղծագործականության աղբյուր` մշակութային բազմազանությունը անհրաժեշտ է մարդկությանն այնպես, ինչպես կենսաբազմազանությունը բնությանը: Այս առումով այն համայն մարդկության ժառանգությունն է և պետք է ճանաչվի ու հաստատվի ի շահ ներկա և ապագա սերունդների:
Մշակույթը հաղորդակցություն է, հաղորդակցությունը՝ մշակույթ: Շատ կարևոր է, թե ինչպես են մարդիկ վերաբերվում մարդկանց, ովքեր տարբեր են իրենցից և այդ վերաբերմունքն ինչ դրսևորումներ կարող է ունենալ: Ամեն մարդ եզակի է, և այդ եզակիությունն է, որ բազմազան է դարձնում աշխարհը: Ամեն մեկն ունի գոյության իրավունք և պարտավոր չէ իրեն նույնականացնել այնպես, ինչպես ուրիշներն են իրենց նույնականացնում: Եզակիությունն ու բազմազանությունն են, որ հարստացնում են հասարակությունների կյանքը, կենսափորձն ու մշակույթը: Կարևոր է գնահատել, արժևորել և հարգել այդ տարբերությունները:
Մշակութային բազմազանությունը ոչ միայն կրոնական, էթնիկական կամ ազգային մշակույթների տարբերություններն են, այլ նաև տարբեր հասարակություններում առկա ենթամշակույթները: Երբևէ մեզ հարցրե՞լ ենք, արդոք հանդուրժող վերաբերմունք ունենք հայ հասարակությունում ապրող ենթամշակույթների նկատմամբ: Հատկանշական է, որ մարդկանց վիրավորելու համար հաճախ օգտագործվում են այն ենթամշակույթների անունները, որոնք իրենց դուր չեն գալիս, օրինակներն էլ բազմաթիվ են՝ «քյարթու», «ջակի-ջուկի», «թուրք», «եհովայի վկա», «հիպի», «գեյ» և այլն: Մարդիկ նույնիսկ չեն էլ մտահոգվում, որ ատելության ու խտրականության կոչ են անում, ինչն էլ երբեմն կարող է հանգեցնել սոցիալական տարբեր խմբերի խոցելիությանը, մեկուսացմանը կամ մարգինալացմանը:
«Մշակութային բազմազանության համաշխարհային օրվա» թեման է «մի քայլ արա հանուն բազմազանության ու ներգրավման»: Իսկ ի՞նչ ես անում դու բազմազանության և ներգրավման համար:[:]
Արդեն 21 տարի է, որ մայիսի 3-ը նշվում է որպես Մամուլի ազատության համաշխարհային օր: 1993 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան հատուկ բանաձևով մայիսի 3-ը հռչակեց Մամուլի ազատության օր: Մայիսի 3-ն ընտրվել է այն պատճառով, որ 1991 թվականի այդ օրը Նամիբիայի մայրաքաղաք Վինդհուկում աֆրիկյան երկրների ազատ մամուլի ներկայացուցիչները ընդունել են Վինդհուկյան հռչակագիրը, որով կոչ էր արվում կառավարություններին ապահովել խոսքի և մամուլի ազատությունը: Հռչակագիրն ընդունում էր, որ ազատ և անկախ մամուլի առկայությունը յուրաքանչյուր ժողովրդավար հասարակության կարևորագույն բաղադրիչն է հանդիսանում: 1993 թվականի հռչակագրի ընդունումից հետո ՅՈւՆԵՍԿՕ-ն նախաձեռնել է խոսքի և մամուլի ազատությունը պաշտպանելու համաշխարհային արշավ։ Մամուլի ազատության հարցում միջազգային համագործակցության էական նվաճումներից մեկը Լրագրողների անվտանգության ՄԱԿ-ի գործողությունների ծրագիրն է, որին միացել են ՄԱԿ-ի կառույցների բոլոր ղեկավարները։
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի հոդված 19-ն ասում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի համոզմունքների ազատության և դրանք ազատորեն արտահայտելու իրավունք։ Այդ իրավունքը ներառում է սեփական համոզմունքներին հավատարիմ մնալու և ցանկացած միջոցներով ու անկախ պետական սահմաններից՝ տեղեկություններ ու գաղափարներ որոնելու, ստանալու ու տարածելու ազատություն։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածում էլ նշված է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր կարծիքն ազատ արտահայտելու իրավունք: Արգելվում է մարդուն հարկադրել հրաժարվելու իր կարծիքից կամ փոխելու այն:Յուրաքանչյուր ոք ունի խոսքի ազատության իրավունք, ներառյալ՝ տեղեկություններ և գաղափարներ փնտրելու, ստանալու, տարածելու ազատությունը, տեղեկատվության ցանկացած միջոցով՝ անկախ պետական սահմաններից:
Լրատվամիջոցների և տեղեկատվական այլ միջոցների ազատությունը երաշխավորվում է։
Պետությունը երաշխավորում է տեղեկատվական, կրթական, մշակութային և ժամանցային բնույթի հաղորդումների բազմազանություն առաջարկող անկախ հանրային ռադիոյի և հեռուստատեսության առկայությունը և գործունեությունը։
«Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպությունը ամեն տարի հրապարակում է «Մամուլի ազատության» զեկույցը, որում երկրներն, ըստ մաուլի ազատության կարգավիճակի, բաժանված են 5 խմբերի՝ վտանգավոր վիճակ, բարդ վիճակ, նկատելի խնդիրներ ունեցող, բավարար վիճակ, լավ վիճակ։ Մամուլի ազատության ցուցանիշով լավագույն երկրներն են Ֆինլանդիան, Նիդերլանդները, Նորվեգիան, վատագույնը՝ Էրիտրեան, Հյուսիսային Կորեան, Թուրքմենստանը: 2014 թվականի տվյալներով Հայաստանը 180 երրներից զբաղեցնում է 78-րդ տեղը` ընդգրկվելով նկատելի խնդիրներ ունեցող երկրների խմբի մեջ:
Մամուլի ազատության օրը առիթ է տեղեկացնելու քաղաքացիներին մամուլի ազատության նկատմամբ բռնությունների մասին, հիշեցում, որ աշխարհի տասնյակ երկրներում հրատարակությունները գրաքննվում, տուգանվում, կասեցվում և փակվում են, իսկ լրագրողները, խմբագիրները և հրատարակիչները հալածվում են, հարձակման են ենթարկվում, կալանավորվում և նույնիսկ սպանվում են: Մայիսի 3-ի հիմանական նպատակն է նշել մամուլի ազատության հիմնարար սկզբունքները, գնահատել մամուլի ազատությունը ամբողջ աշխարհում, պաշտպանել լրատվամիջոցներին հարձակումներից, հարգանքի տուրք մատուցել լրագրողներին, ովքեր կորցրել են իրենց կյանքը աշխատանքային պարտականությունները կատարելիս:
Մամուլի ազատության օրվա կապակցությամբ ամեն տարի տրվում է լրագրողական եվրոպական մրցանակը, որը օրվա միջոցառումների մասն է կազմում: Միջազգային անկախ լրագրողների ժյուրին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գիլյերմո Կանո մամուլի ազատության 2014 թվականի մրցանակակիր է ճանաչել թուրք հետաքննող լրագրող Ահմետ Շիկին: Շիկը խոսքի ազատության եռանդուն պաշտպան է և իր աշխատանքը նվիրել է կոռուպցիայի եւ մարդու իրավունքների ոտնահարումների դատապարմանը:
Ամեն տարի մամուլի ազատության օրվա համար ընտրվում է որոշակի թեմա: 2014 թվականին Մամուլի ազատության օրվա թեման է «Մամուլի ազատությունը ավելի լավ ապագայի համար. ձևավորելով 2015-ի զարգացման օրակարգը»:
[:]
