The state is failing to conduct a proper investigation of Shurnukh case

The investigation of the case of violence in Shurnukh has not been completed in 1.5 years after the incident. The complaints against a number of illegal decisions by the Preliminary Investigation Body should have been examined on January 24, within the framework of judicial supervision of the investigation. However, the complaints were not heard and the hearings were again postponed.

The decision to terminate the criminal case of Shurnukh has been virtually dismissed and the proceedings reopened. Despite that fact, the investigative body does not undertake any steps to restart the actions of the case.

Applications of the injured party to restart the proceeding are not taken into consideration, additionally, the obligation to examine the case within a reasonable time is not being fulfilled by the investigator. Thus, about 1.5 years after the violent attacks in Shurnukh, a number of substantive evidence have not been examined within the case, no one has been accused, and the extent of mental suffering caused to the victims has not been ascertained.
On the other hand, the hearings of other complaints against the unlawful decisions of the investigative body were postponed by the court on January 24th again without any grounds provided by the RA legislation. The hearings in the court sometimes are delayed because the court sends notifications only within such deadlines that they reach the injured party after the due date of the hearing.

The investigation of the case also is delayed by the prosecutor’s office, which, as a supervisor of the preliminary investigation, does not take any appropriate steps to restart preliminary investigations and restore the violated rights of victims, at the same time it does not ensures a prosecutor’s presence during hearings.

Such behavior of the State – the inaction of the RA Investigation Committee, the RA Prosecutor’s Office, the Court of First Instance of the Syunik province, violates the right of the injured party to have their case investigated in a fair and reasonable manner guaranteed by the RA Constitution.

Pink human rights defender organization calls the State to undertake appropriate steps to fulfill its international obligations and to restore violated rights of the victims.

Շուռնուխում տեղի ունեցած բռնության գործով նախաքննությունը դեպքից շուրջ 1․5 տարի անց դեռևս ավարտված չէ։ Հունվարի 24-ին պետք է տեղի ունենար նախաքննության մարմնի կողմից կայացված մի շարք ապօրինի որոշումների դեմ բերված բողոքների քննությունը՝ նախաքննության նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում: Սակայն բողոքներն այդպես էլ չլսվեցին, և նիստերը հերթական անգամ հետաձգվեցին:

Հիշեցնենք, որ 2018թ. օգոստոսի 3-ին ՀՀ Սյունիքի մարզի Շուռնուխ գյուղում հանգստացող 9 երիտասարդներ, այդ թվում՝ ԼԳԲՏ ակտիվիստներ, ծեծի և հոգեբանական բռնության են ենթարկվել նույն գյուղի և Գորիս քաղաքի ավելի քան 20 բնակիչների կողմից, որոնք տուժողներից պահանջել են հեռանալ գյուղից, հարվածել են նրանց քարերով, ձեռքերով ու ոտքերով: Բռնության առնչությամբ քրեական գործ է հարուցվել միայն ծեծի հոդվածով և որևէ անձ չի ներգրավվել որպես մեղադրյալ։ Ցուցմունքներով իրենց մեղքն ընդունած անձանց նկատմամբ կիրառվել է համաներում և քրեական գործի վարույթը կարճվել է անօրինական որոշմամբ: Այլ անձանց նկատմամբ ընդհանրապես քրեական հետապնդում չի իրականացվել, քանի որ վարույթն իրականացնող մարմինը գտել է, որ նրանց գործողություններում հանցակազմ առկա չէ։ Հերթական անգամ սեռական կողմնորոշմամբ և գենդերային ինքնությամբ պայմանավորված հանցավոր ոտնձգություն իրականացրած անձինք պատասխանատվության չեն ենթարկվել։

«Փինք» իրավապաշտպան ՀԿ-ն բազմիցս բարձրաձայնել է, որ ատելության հիմքով հանցագործություններին իրավական պատշաճ գնահատական չտալը հանգեցնում է անպատժելիության մթնոլորտի առաջացմանը հանցավորների մոտ։ Վերջինս կարող է հանգեցնել ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ հանցագործությունների կրկնման ռիսկի բարձացմանը։

Ուստի Շուռնուխի գործով տուժողների խախտված իրավունքները վերականգնելու համար վարույթն իրականացնող մարմնի ապօրինի որոշումների դեմ բողոքներ են ներկայացվել գործի նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազին: Ներկայացված բողոքները մերժվել են վերջինիս կողմից, և վերահաստատվել են քննիչի՝ տուժողների իրավահեն պահանջը մերժելու անհիմն որոշումները: Դատախազի որոշումների դեմ բողոք է բերվել դատարան: Թվով 6 բողոքները քննվել են Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում՝ դատարանի 2 կազմով: Բողոքներից մեկով դատարանը կայացրել է աննախադեպ որոշում. այն ճանաչել է տուժողների իրավունքների խախտումը և պարտավորեցրել վարույթն իրականացնող մարմնին վերացնել այդ խախտումները։ Քրեական գործը կարճելու որոշումը փաստացի վերացվել է:

Չնայած այդ հանգամանքին՝ վարույթն իրականացնող մարմինը չի շտապում որևէ դատավարական գործողություն իրականացնել գործի վերսկսումից հետո: Տուժող կողմի դիմումները հանդիպում են նախաքննություն իրականացնող մարմնի՝ գործը ողջամիտ ժամկետում քննելու իրենց պարտավորությանը չհետևելը և կամայական մեկնաբանությանը։ Արդյունքում, Շուռնուխում տեղի ունեցած բռնությունից շուրջ 1.5 տարի անց գործով չեն ուսումնասիրվել էական նշանակություն ունեցող մի շարք ապացույցներ, որևէ անձ ներգրավված չէ որպես մեղադրյալ, չի պարզվել տուժողներին պատճառված հոգեկան տառապանքի աստիճանը:

Մյուս կողմից՝ վարույթն իրականացնող մարմնի ապօրինի որոշումների դեմ բերված մյուս բողոքների քննությունը, որոնք գտնվում էին դատարանի մեկ այլ կազմի վարույթում, շարունակվում է ձգձգվել: Դատարանը կա՛մ նիստերը հետաձգում է ՀՀ օրենսդրությամբ չնախատեսված հիմքերով, ինչպես տեղի ունեցավ հունվարի 24-ի նիստով, կա՛մ ծանուցումներն ուղարկում է այնպիսի ժամկետներում, որ դրանք տուժող կողմին են հասնում նիստի նշանակված օրվանից հետո:

Գործի քննությունն իր հերթին ձգձգում է դատախազությունը՝ որպես նախաքննության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող մարմին, որևէ պատշաճ քայլ չի ձեռնարկում նախաքննական գործողությունների վերսկսման և տուժողների խախտված իրավունքների վերականգնման ուղղությամբ և չի ապահովում դատախազի ներկայությունը նիստերի ընթացքում:

ՀՀ-ն Սահմանադրությամբ և իր կողմից վավերացված մի շարք միջազգային պայմանագրերով ստանձնել է պարտավորություններ՝ իր տարածքում ապահովելու անձանց՝ խտրականությունից զերծ լինելու իրավունքի պաշտպանությունը, իսկ այդ իրավունքը խախտվելու դեպքում ապահովել գործի պատշաճ քննության իրականացումը և տուժողների իրավունքների վերականգնումը: Այս դեպքում պետությունը նախնական քննության բոլոր՝ նախաքննության և դրա նկատմամբ դատախազական հսկողության ու դատական վերահսկողության օղակներում, տապալում է իր վրա դրված պարտավորությունների իրականացումը։ Շուռնուխի գործի նախնական քննությունն ուղեկցվում է կողմնակալությամբ՝ վարույթի իրականացումը անհարկի ձգձգելով: Դա է փաստում նաև այն, որ բռնությունից շուրջ 1.5 տարի անց գործի նախաքննությունը դեռևս ավարտված չէ, իրականացված չեն նույնիսկ էական քննչական գործողությունները:

Պետության նման գործելաոճը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի, ՀՀ դատախազություն, ՀՀ Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի դատարանի անգործությունը, ոտնահարում է տուժող կողմի՝ ՀՀ սահմանադրությամբ երաշխավորված արդարացի և ողջամիտ ժամկետով իրենց գործով քննություն ունենալու իրավունքը:

«Փինք» իրավապաշտպան կազմակերպությունը կոչ է անում ՀՀ-ին քայլեր ձեռնարկել իր կողմից ստանձնած միջազգային պարտավորությունների իրականացման և տուժողների խախտված իրավունքները վերականգնելու ուղղությամբ, մասնավորապես.

ՀՀ քննչական կոմիտեին՝ հնարավորինս սեղմ ժամկետում վերսկսել քննչական գործողությունների իրականացումը, պատշաճ գնահատական տալ հանցավոր ոտնձգություններին, իրականացնել գործով լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն,
ՀՀ դատախազությանը՝ պատշաճ կարգով իրականացնել նախաքննության նկատմամբ հսկողություն, ապահովել դատախազի մասնակցությունը գործով նշանակվող և նշանակվելիք նիստերին,
ՀՀ դատական համակարգին անհարկի չձգձգել գործի քննությունը, կայացնել բացառապես օրենքի և իրավունքի վրա հիմնված որոշումներ:

Tags: բռնություն Շուռնուխ