Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the humanum domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/old.pinkarmenia.org/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6170
Research on conversion practices and conversion therapies in Armenia – Pink Armenia
Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Research on conversion practices and conversion therapies in Armenia

In 2019 “Pink” human rights defender non-governmental organization in cooperation with specialists in the field has initiated conducting unconventional and pilot research within the “Rainbow Advocacy Program” project. The research aimed to investigate and document primary information and data on conversion practices and conversion therapies in Armenia to obtain an understanding of the situation and further plan the required steps. The results are key to guide further research on conversion practices and therapies and raising the existing issues.

The following definitions of conversion practices and therapies have been used during the current research. A conversion practice is an action by an individual that leads to change another person’s sexual orientation and/or gender identity from a non-heterosexual to heterosexual, from a non-heteronormative to heteronormative gender identity and expression. Whilst, conversion therapy refers to any professional treatment from psychological or medical field specialists (e.g., psychologists, psychiatrists, sexologists or other specialists).

The research was conducted in four main strands to gather information from various sources. A separate methodology was developed for each strand, and the results were presented in separate sections below (Available only in Armenian). The 4th section is an exception, as the 16 documented cases were not sufficient to conduct further analysis.

Section 1. Legal research on legal and professional, local and international regulations on conversion practices and conversion therapies,

Section 2. Content analysis of specialists’ public materials and speeches on attempts to change sexual orientation and gender identity (conversion therapies),

Section 3. Qualitative research on attitudes and experience of doctors and psychologists on practices of sexual orientation and gender identity change efforts (conversion practice and conversion therapies),

Section 4. Documentation of cases of conversion practices (including conversion therapies) among LGBT people․

Some tendencies were revealed about conversion discourses in Armenia based on the research results․

Based on international legal and policy regulations, prevention of conversion practices can be regulated by state or by national professional entities. However, there are not any existing mechanisms on regulations or prevention of conversion practices in Armenia to this date. Armenian legal and professional fields do not have any regulations that can prevent or ban conversion practices in the country. Additionally, the field of psychological support is not regulated in the country by law. It is important to note that private practices of medical field specialists are not regulated either. Local professional entities do not have any regulations on preventing unethical and discriminative practices by field specialists, including the practices of conversion therapies. There is are also no existing regulations on public speeches of specialists representing professional communities.

Content analysis has revealed that field specialists publicly incite conversion practices, share conversion cases, and provide information on sexual orientation and gender identity /expression (SOGI) which contradicts the international professional regulations and attitudes towards SOGI and change efforts. Discussions on sexuality and SOGI within the professional fields are not available which is also reflected in the diverse public messages about the topic. Additionally, several field specialists publicly announce their discriminative attitudes towards LGBT people and talk about LGBT issues, usually without any referral to any factual justifications or scientific data. Several specialists also use media as a platform to reach audiences or for political purposes, as well as massive speculations of LGBT issues, by abusing the existing political situation in the country.

The interviews conducted with specialists and LGBT people revealed that cases of conversion therapies are not registered or reported. The main problems relate to the consequences of unregulated professional fields which allow numerous specialists to use various approaches in the practice, including discrimination and non-scientific-based practices. Some field specialists practice SOGI conversion efforts using scientifically and professionally disapproved methods (e.g., shaming, blaming, etc.), while being unaware of conversion practices and therapies. Another group of specialists do not follow the changes of professional regulations and scientific data on sexuality and SOGI, presenting homosexuality/transgender identity as disorders that need treatment or by providing subjective interpretations of existing regulations. There is also a group of specialists who are aware of professional regulations and ethical standards. Within this group, some specialists publicly provide information on possibility of SOGI change based on the person’s will where they implement treatments (e.g., behavioral therapy). Finally, there is a group of specialists who follow the professional regulations and ethical standards and condemn conversion practices and therapies.

«Փինք» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ և ոլորտային մասնագետների ներգրավմամբ «Ռեյնբոու Ադվոքասի Փրոգրամ» (“Rainbow Advocacy Program”) ծրագրի շրջանակներում 2019թ.-ին իրականացվել է ոչ ստանդարտ և պիլոտային հետազոտություն։ Հետազոտության նպատակն էր դուրս բերել և հավաքել առաջնային տեղեկություն Հայաստանում կոնվերսիոն պրակտիկաների և կոնվերսիոն թերապիաների մասին՝ իրադրության հասկացման և հետագա քայլերի պլանավորման համար։ Վերջինիս արդյունքները ուղենիշային են խնդրի հետագա ուսումնասիրության և բարձրաձայնման համար։

Սույն հետազոտության շրջանակներում օգտագործվել են կոնվերսիոն պրակտիկայի և թերապիայի հետևյալ սահմանումները․ Կոնվերսիոն պրակտիկան ցանկացած գործողություն է այլ մարդկանց կողմից, որոնք ուղղված են մարդու սեռական կողմնորոշման և/կամ գենդերային ինքնության փոփոխությանը՝ ոչ հետերոսեքսուալից դեպի հետերոսեքսուալ, ոչ հետերոնորմատիվ գենդերային ինքնությունից և արտահայտումից դեպի հետերոնորմատիվ։ Իսկ կոնվերսիոն թերապիան նույն նպատակին ծառայող մասնագիտական միջամտություններն են հոգեբանական կամ բժշկական ոլորտի մասնագետների կողմից (հոգեբան, հոգեբույժ, սեքսապաթոլոգ սեքսոլոգ կամ այլ մասնագետ)։

Հետազոտությունն իրականացվել է չորս հիմնական ուղղություններով՝ տարբեր աղբյուրներից տեղեկություն հավաքագրելու համար։ Յուրաքանչյուր ուղղության համար մշակվել է առանձին մեթոդաբանություն։ Հետազոտության արդյունքներն ամփոփված են առանձին մասերով։ Բացառություն է կազմում 4-րդ մասը, որի դեպքում հավաքագրված 16 դեպքերը բավարար չեն եղել վերլուծություն իրականացնելու համար։

Մաս 1․ Կոնվերսիոն պրակտիկաների ու կոնվերսիոն թերապիաների իրավական ու մասնագիտական տեղական ու միջազգային կարգավորումների իրավական վերլուծություն,

Մաս 2․ Մասնագետների կողմից սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության փոփոխման փորձերի (կոնվերսիոն թերապիա) վերաբերյալ հրապարակային նյութերի և ելույթների բովանդակային վերլուծություն,

Մաս 3․ Բժիշկ և հոգեբան մասնագետների դիրքորոշումները և փորձը սեռական կողմնորոշման ու գենդերային ինքնության փոփոխման պրակտիկաների (կոնվերսիոն պրակտիկա և կոնվերսիոն թերապիա) վերաբերյալ որակական վերլուծություն,

Մաս 4․ ԼԳԲՏ անձանց կյանքում տեղի ունեցած կոնվերսիոն պրակտիկաների (ներառյալ՝ կոնվերսիոն թերապիա) դեպքերի հավաքագրում։

Հետազոտության արդյունքներից հնարավոր է եղել դուրս բերել որոշ օրինաչափություններ Հայաստանում կոնվերսիոն դիսկուրսի վերաբերյալ։

Համաձայն միջազգային իրավական կարգավորումների ու քաղաքականությունների՝ կոնվերսիոն պրակտիկաների կարգավորումն իրականացվում է պետական կամ ազգային միավորումների կողմից։ Ինչևէ, Հայաստանում կոնվերսիոն պրակտիկաների կարգավորում դեռևս առկա չէ։ Հայաստանյան իրավական և մասնագիտական դաշտերը չունեն կարգավորումներ, որոնք կկարողանան կանխարգելել կոնվերսիոն պրակտիկաները երկրում։ Ավելին, հոգեբանական աջակցության ոլորտը կարգավորված չէ օրենքով, ինչպես նաև՝ բժշկական ոլորտի մասնագետների մասնավոր պրակտիկան։ Տեղական մասնագիտական միավորումները նույնպես չունեն կարգավորումներ, որոնք կկանխարգելեն ոլորտի մասնագետների կողմից հակաէթիկական և խտրական պրակտիկաների իրականացումը՝ ներառյալ կոնվերսիոն պրակտիկաները։ Գոյություն չունի նաև որևէ կարգավորում, որը վերաբերում է մասնագիտական հանրույթ ներկայացնող մասնագետների հանրային խոսքին։

Կոնտենտ վերլուծության արդյունքում դուրս է բերվել, որ ոլորտային մասնագետները հանրային հասանելի հարթակներում խրախուսում են կոնվերսիոն պրակտիկաները, կիսում են կոնվերսիոն պրակտիկաների հաջողված դեպքեր և տրամադրում են սեռական կողմնորոշման և/կամ գենդերային ինքնության/արտահայտման (ՍԿԳԻ) մասին տեղեկություն, որը հաճախ չի համապատասխանում ՍԿԳԻ-ի փոփոխության փորձերի վերաբերյալ միջազգային մասնագիտական կարգավորումներին և դիրքորոշումներին։ Սեռականության և ՍԿԳԻ մասին քննարկումները մասնագիտական դաշտերում հասանելի չեն, որը դրսևորվում է թեմայի հետ կապված մասնագետների՝ միմյանցից տարբերվող տեղեկությունների տրամադրմամբ։ Ավելին, որոշ ոլորտային մասնագետներ հանրային հասանելի հարթակներում կիսում են ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ իրենց խտրական մոտեցումները և խոսում են ԼԳԲՏ հարցերի մասին՝ սովորաբար հղում չանելով որևէ մասնագիտական հիմնավորման կամ գիտական տվյալների։ Օգտագործելով երկրում առկա քաղաքական իրավիճակը և ԼԳԲՏ հարցերի մասսայական շահարկումները՝ որոշ մասնագետներ նաև օգտագործում են մեդիա հարթակները լսարան ձեռք բերելու կամ քաղաքական նպատակներով։

Մասնագետների և ԼԳԲՏ անձանց շրջանում իրականացված հարցազրույցները դուրս են բերել այն պատկերը, որ չեն արձանագրվում կոնվերսիոն թերապիաների առանձին դեպքեր։ Հիմնական խնդիրները կապված են մասնագիտական դաշտերի չկարգավորվածության հետևանքների հետ, որը հնարավորություն է ստեղծում տարբեր մասնագետների համար պրակտիկայում կիրառել տարբեր մոտեցումներ՝ ներառյալ խտրական և ոչ գիտահեն պրակտիկաներ։ Որոշ ոլորտային մասնագետներ իրականացնում են ՍԿԳԻ-ի փոփոխության փորձեր օգտագործելով գիտականորեն և մասնագիտորեն չհաստատված մեթոդներ (օր․, ամոթանք, մեղադրանք և այլն)՝ տեղյակ չլինելով կոնվերսիոն պրակտիկաների ու թերապիաների գոյության մասին։ Մասնագետների մեկ այլ խումբ էլ չի հետևում սեռականության և ՍԿԳԻ-ի մասին մասնագիտական կարգավորումներին և գիտական տվյալներին՝ ներկայացնելով նույնասեռականությունը և տրանսգենդեր գենդերային ինքնությունը որպես խանգարում, որն ենթադրում է մասնագիտական միջամտություն, կամ ներկայացնելով առկա կարգավորումների սուբյեկտիվ մեկնաբանություններ։ Մասնագետների մի մասն էլ տեղյակ են մասնագիտական կարգավորումներից և էթիկական սկզբունքներից։ Սակայն միևնույն ժամանակ իրենց մի մասը հանրային հարթակներով տրամադրում է տեղեկություն, որ ՍԿԳԻ-ի փոփոխությունը հնարավոր է անհատի ցանկությամբ և կամքով, և որոշները նույնիսկ իրականացնում են այն (օր․, վարքաբանական թերապիա)։ Նաև կան մասնագետներ, որոնք հետևում են մասնագիտական կարգավորումներին և էթիկական սկզբունքներին և քննադատում են կոնվերսիոն պրակտիկաների ու թերապիաների իրականացումը։